Wie was Rosa Manus?
Rosa Manus (1881-1943?) was een zeer actieve en internationaal georiënteerde feministe en activiste. In 1935 was zij medeoprichtster van het Internationaal Archief voor de Vrouwenbeweging (IAV), het huidige Aletta. Zij was betrokken bij de organisatie van vele congressen en evenementen van de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht (het huidige Vrouwenbelangen) en de International Woman Suffrage Alliance (sinds 1946 International Alliance of Women).
Beknopt levensoverzicht
20 augustus 1881
Geboren in Amsterdam als Rosette Susanna Manus, dochter van tabakshandelaar Henry Philip Manus en Soete Vita Israël15-20 juni 1908
Deelname aan het derde internationale congres van de International Woman Suffrage Alliance (Wereldbond voor Vrouwenkiesrecht). Dit was het begin van haar betrokkenheid bij vele congressen en evenementen van de Wereldbond voor Vrouwenkiesrecht en bij de Nederlandse Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht1910
Benoeming tot ‘special organizer’ van de Wereldbond voor Vrouwenkiesrecht1913
Organisatie van de tentoonstelling ‘De Vrouw 1813-1913’ samen met Mia Boissevain ter gelegenheid van 100 jaar koninkrijk Nederland. Getoond werd de situatie van vrouwen rond 1813 en de ontwikkelingen tot 1913.1915
Organisatie van een groot deel van het - door Aletta Jacobs uitgeroepen - Internationaal Congres van Vrouwen in Den Haag, met vrouwen uit landen die in de Eerste Wereldoorlog met elkaar in oorlog waren en vrouwen uit neutrale landen1915
Secretaris van het op 28 april 1915 opgerichte Internationaal Comité van Vrouwen voor Duurzame Vrede (vanaf 1919 Women's International League for Peace and Freedom (WILPF) geheten)1922/1923
Wereldtournee van een klein jaar met Carrie Chapman Catt, de presidente van de Wereldbond voor Vrouwenkiesrecht, met Zuid-Amerika als hoofddoel1924
Organisatie van de viering van de zeventigste verjaardag van Aletta Jacobs1926
Vice-presidente van de Wereldbond voor Vrouwenkiesrecht tot 19406 februari 1932
Secretaresse van het Internationaal Ontwapeningscomité van de Internationale Vrouwenorganisaties. Rosa Manus overhandigde meer dan 9 miljoen handtekeningen uit 59 landen aan de voorzitter van de Volkenbond tijdens de ontwapeningsconferentie in Genève. Na de aanbieding van de petitie kwamen nog meer handtekeningen binnen, waardoor het totaal aantal meer dan 10 miljoen bedroeg.1933
Voorzitster van het Neutraal Vrouwen Comité voor Vluchtelingen dat vluchtelingen uit Duitsland hielp na de machtsovername van Hitler1935
Reis naar Egypte met Margary Corbett Ashby, de opvolgster van Chapman Catt als presidente van de Wereldbond, Germaine Malaterre-Sellier en Christine Bakker-van Bosse. Daarna reisde zij met Corbett Ashby door naar Palestina, terwijl de andere twee naar Libanon en Syrië reisden. Het doel was om vrouwen te bewegen in 1936 het congres in Istanbul bij te wonen, het eerste internationale congres van de Wereldbond in een niet-westers land1935
Oprichting, samen met Johanna Naber en Willemijn Posthumus-van der Goot, van het Internationaal Archief voor de Vrouwenbeweging (IAV) op, later IIAV genaamd, en sinds 2009 Aletta, instituut voor vrouwengeschiedenis. Rosa Manus schonk de aan haar nagelaten bibliotheek van Aletta Jacobs aan het IAV.1936
Organisatie van het pacifistisch congres ‘Rassemblement Universel pour la Paix' in Brussel, waar vredesorganisaties uit zoveel mogelijk landen bijeen kwamen in een protest tegen oorlog en fascisme22 augustus 1936
Benoeming tot officier in de Orde van Oranje-Nassau bij Koninklijk Besluit. Aangezien Rosa Manus in Brussel was voor de organisatie van bovengenoemd congres, hoorde zij pas op 29 augustus 1936 telefonisch van de benoeming, volgens het dagboek van Elly Winkel1 september 1936
Verhoor door de Belgische politie voor haar vermeend communisme1940
Schenking van het persoonlijk archief van Rosa Manus aan het Internationaal Archief voor de Vrouwenbeweging. Het IAV werd op 2 juli 1940 door de nazi’s gesloten en op 12 juli 1940 leeggehaald16 of 17 augustus 1941
Na diverse verhoren arrestatie vanwege “pacifistische en internationale neigingen”. Zij verbleef drie maanden in de gevangenis (het ‘Oranjehotel’) in ScheveningenNovember 1941
Transport naar het concentratiekamp Ravensbrück, nadat zij eerst nog op andere plaatsen is geweest23 juli 1942
Melding uit Ravensbrück aan de familie dat Rosa Manus was overleden op 29 mei 194228 april 1943
Het Rode Kruis gaf na de oorlog 28 april 1943 als overlijdensdatum op. Deze laatste datum wordt als de meest waarschijnlijke datum aangehouden, aangezien de door de nazi's verstuurde overlijdensberichten vaak onjuist zijn geblekenPortret van Rosa Manus.
© onbekend, Collectie IAV
Eerste klant van de Vrouwenbank
Clara Meijers achter haar bureau met haar medewerkster C.D.E. Kleinhoonte (links). Clara Meijers werd in 1928 de eerste vrouwelijke bankdirecteur. (de Bijbank voor Vrouwen van de Rotterdamsche Bankvereeniging, een bijkantoor van de Rotterdamsche Bank, Amsterdam). Dit kantoor was speciaal opgezet voor vrouwelijke cliënten. De eerste klant was Rosa Manus. © Collectie IAV
Gedenksteen
Na de oorlog werd Rosa Manus tijdens een bijeenkomst van de Wereldbond van Vrouwenkiesrecht in Amsterdam herdacht. Bij die gelegenheid werd een gedenksteen op het familiegraf op de begraafplaats Zorgvlied in Amsterdam geplaatst. © onbekend, Collectie IAV