In december 2005 is het 70 jaar geleden dat de Stichting Internationaal Archief voor de Vrouwenbeweging werd opgericht (1935-2005), de voorloper van het IIAV. Ter ere daarvan is een virtuele ‘schat’ gemaakt met een historisch overzicht van alle belangrijke gebeurtenissen die in de afgelopen 70 jaar plaats vonden. Met prachtig beeldmateriaal uit onze collectie.

1935 -De oprichting

Het Internationaal Archief voor de Vrouwenbeweging (IAV) werd op 3 december 1935 opgericht door de feministen Rosa Manus (1881-1943), Johanna Naber (1859-1941) en Willemijn Posthumus-van der Goot (1897-1989).
Het doel was het opbouwen van een archief en bibliotheek om het erfgoed van vrouwen te verzamelen en bewaren, en daarnaast het stimuleren en publiceren van wetenschappelijk onderzoek. Het begin van de collectie was een geschenk van Rosa Manus: het archief - waaronder boeken en brieven - van Aletta Jacobs (1854-1929), de eerste vrouwelijke arts in Nederland en een beroemd strijdster voor vrouwenkiesrecht.
AlettaJacobs.org

Oprichtingsakte - pagina 1	Ondertekening van de oprichtingsakte	Brief van de heer N. Posthumus: van-wege de wet op handelingsonbe-kwaamheid van gehuwde vrouwen moest Willemijn Posthumus- van der Goot schriftelijk toestemming krijgen van haar man voor de oprichting van het IAV.

Redenen voor oprichting

De drie feministen hadden een aantal redenen voor de oprichting van het IAV. Zij vonden dat het cultureel erfgoed van vrouwen en informatie over de vrouwenbeweging behouden moest blijven. Veel vrouwen die actief waren geweest in de vrouwenbeweging rond 1900 waren oud of al overleden. Daarnaast hadden de jonge, veelal wetenschappelijk geschoolde feministen, behoefte aan goed gedocumenteerde kennis van het verleden. Bijvoorbeeld om zich te kunnen weren tegen de vele aanvallen op het recht van vrouwen om betaald te werken, die sinds de jaren twintig van regeringswege plaatsvonden.

	Foto gemaakt tijdens de officiële opening van het Internationaal Archief voor de Vrouwenbeweging. De oprichters vooraan zittend : 4e v. links: W.H. Posthumus-van der Goot, naast haar Johanna Naber en Rosa Manus. Amsterdam, Keizergracht 264 in 1936 © onbekend
	Madelon van Toulon van der Koog en Machteld Matthes, medewerksters in het IAV. Amsterdam 1936 © onbekend
	Receptie ter ere van de 80ste verjaardag van Johanna Naber in de bibliotheek van het IAV. In aanwezigheid van Veteranen van de Vrouwenbeweging en de oprichtsters van het IAV. Amsterdam 1939 © onbekend

Het IIAV rond de tweede wereldoorlog

In juli 1940 werden de twee lokalen van het IAV - toentertijd gevestigd in het pand van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis in Amsterdam - leeggehaald door de Duitsers.

Na de oorlog werd slechts 10 procent van de collectie teruggevonden. In 1947 werd het archief heropend, met vrijwel lege boekenplanken. Klik hier voor de enerverende geschiedenis van deze oude IAV-archieven.

De jaren '70 - De tweede feministische golf

In de jaren zeventig maakte het IAV - toen gevestigd op de Herengracht - een enorme groei door als gevolg van de tweede feministische golf. In 1975, het Internationaal Jaar van de Vrouw, kreeg de organisatie een flinke overheidssubsidie en kon zij meer

	Bibliotheek van het Internationaal Archief voor de Vrouwenbeweging op de Herengracht 264. In 1973 bezit de bibliotheek 9000 boeken. Amsterdam, 1974. © onbekend

De huisvesting van het IAV aan de Herengracht in 1974. Twee (mannelijke) klanten. Tegen de wand het vaandel van de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht afd. Alkmaar. © onbekend

Ter gelegenheid van het 40-jarig bestaan van het IAV is een kleine tentoonstelling van affiches en foto's ingericht. 1975 © onbekend

Medewerksters van het IAV tussen bergen boeken en uitpuilende boekenkasten. De foto's werden gemaakt om aan te tonen dat er dringend behoefte is aan nieuwe huisvesting. 1978 © onbekend
	Affiche voor het 40-jarig jubileum van het IAV
	Oproep in het kader van de verhuiscampagne. 1978

In 1981 betrok het IAV een pand op Keizersgracht 10 samen met onder meer het Informatie- en Documentatiecentrum voor de Vrouwenbeweging (IDC) - dat vooral actuele informatie verzamelde - en LOVER, tijdschrift over feminisme, cultuur en wetenschap www.tijdschriftlover.nl. Het IDC werd in 1969 opgericht door het Nederlandse Vrouwen Comité (in 1975 overgegaan in de Nederlandse Vrouwen Raad), er werd vooral actuele informatie verzameld. Het tijdschrift LOVER werd in 1973 opgericht door de actiegroep Man Vrouw Maatschappij. Het IDC, LOVER en het IAV fuseerden in 1988 tot het Internationaal Informatiecentrum

	Voorgevel Keizersgracht 10. Bij het openstaande raam Gusta Drenthe van Lover. 1981 © onbekend
Sacha Vries van het IAV en Kitty van Noort van het IDC tonen het bord met de nieuwe naam. 1988

	Groepsfoto van medewerksters en bestuursleden t.g.v. de fusie, 8 maart 1988

	1982 © Mieke Geuzenbroek
	1985 - interieur
	1991 - ©Warffemius
	1992 ©Marian Spinhoven
	1992 ©Marian Spinhoven

De jaren '90 - automatisering

Het eind van de jaren tachtig en begin van de jaren negentig stonden in het teken van verdergaande professionalisering, integratie en automatisering van de organisatie en van de collecties. In 1992 was de automatisering van de catalogi voltooid. Het toegankelijk maken op onderwerp werd gemoderniseerd, in 1992 was de Vrouwenthesaurus gereed, een lijst van gecontroleerde termen voor het ontsluiten van informatie over de positie van vrouwen en vrouwenstudies.

	Presentatie van Vrouwenthesaurus. 1992.
	Introductie van de geautomatiseerde catalogi

1996 - IIAV-website online

Eind september 1996 ging de website van het IIAV online: www.iiav.nl. Sindsdien is de beschikbare informatie via de website enorm toegenomen. De laatste jaren staan de dienstverlening via het internet en het digitaliseren van het cultureel erfgoed van de vrouwenbeweging centraal in het beleid

Bij het bezoek van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Ad Melkert, en Ina Brouwer, directeur van de Directie Coordinatie Emancipatiebeleid, aan het IIAV wordt de website gelanceerd. 1996
Eerste webpagina van het IIAV. 1996

1993 - Een prachtig nieuw onderkomen

Eind 1993, begin 1994 verhuisde het IIAV naar de voormalige Gerardus Majellakerk op het Obiplein in de Indische buurt. Deze gerestaureerde kerk met haar immense koepel biedt een waardig onderdak aan de unieke collecties van het IIAV: honderden meters oude en nieuwe tijdschriften, brochures, boeken, archieven, pamfletten, affiches en foto's. Sinds 1993 is het IIAV gevestigd in de voormalige Gerardus Majellakerk op het Obiplein 4 te Amsterdam.

Obiplein interieur © Warffemius

1995 - Informatieverzorging zwarte, migranten- en vluchtelingenvrouwen

Halverwege de jaren '90 werd de informatieverzorging op het terrein van zwarte, migranten- en vluchtelingenvrouwen een belangrijk speerpunt in het IIAV-beleid. De gedachte hierachter was dat de pluriformiteit in de vrouwenbeweging ook in het IIAV zichtbaar moest zijn. Een inventariserend onderzoek werd in 1995 afgesloten met de tentoonstelling en een lezingenserie Onderbelicht, zwarte migranten en vluchtelingenvrouwen in Nederland: informatieuitwisseling in perspectief.

	Angela Davis t.g.v. de tentoonstelling 'Onderbelicht' in Amsterdam met Gloria Wekker en Troetje Loewenthal. 1995 © Nativel, Amazone

In 1997-1998 vond het Pattipilohy-project plaats dat tot doel had de informatieverzorging op het gebied van gender en

	Wies van Groningen, Cisca Pattipilohy en Tilly Vriend tijdens de presentatie van het Pattipilohy project . 1997 © onbekend

1898 - 1998

1998 - Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid
In het kader van de landelijke herdenking van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898 - 1998 stelde het IIAV een tentoonstelling samen, De Glorie van het ongeziene, die een indruk gaf van de tentoonstelling in 1898.



1998 – Know How Conference

In augustus 1998 vond de Know How Conference of Women’s Information Services plaats op het IIAV: 300 informatiespecialisten uit 83 verschillende landen die zich bezig houden met de positie van vrouwen, namen deel en wisselden hun kennis en vaardigheden uit.

	Deelnemers raadplegen het programma van de Know How conference.

De workshop Access to technology bij het IIAV.

	Een presentatie in de zaal van het Vrouwenhuis

Publiek in de zaal van het Vrouwenhuis

De conferentie was het startsein voor verschillende internationale projecten. De vergaande samenwerking met collega-instellingen wereldwijd bood de mogelijkheid relevante informatie over de positie van vrouwen beschikbaar te stellen aan onderzoekers, vrouwenorganisaties, beleidsmakers en de media. Er werd een scala aan diensten ontwikkeld om in nationale en internationale informatiebehoeften te voorzien.

2000 - Joke Smitprijs

Op 27 november 2000 ontving het IIAV de Joke Smit-prijs de tweejaarlijkse prijs van de regering voor het leveren van een fundamentele bijdrage aan de verbetering van de positie van vrouwen. De toenmalige directeur Joke Blom nam de prijs in ontvangst uit handen van staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen Rick van der Ploeg. Hij benadrukte in zijn speech het belang van ICT en de wijze waarop het IIAV daar gebruik van maakt. Het IIAV onderkende de ontwikkelingen op dit gebied namelijk al snel en werd hierdoor de drijvende kracht achter de Nederlandse en mondiale informatievoorziening en kennis- en informatie-uitwisseling tussen en over vrouwen.

Uitreiking van de Joke Smit prijs aan het IIAV door staatssecretaris Rick van der Ploeg in het gebouw van Raad van State, Den Haag, 2000. © Schlaman, Mieke	Portret van directie en bestuur van het IIAV, tijdens de receptie t.g.v. de uitreiking van de Joke Smit prijs. V.l.n.r.: Joke Blom, Marjet Douze, Cisca Dresselhuys, Yvonne Bos-Rops, Marike Goto, Hellen Felter, Lioe Tan, Paula Kager, Berteke Waaldijk, Elske ter Veld. © Schlaman, Mieke
Groepsportret van de medewerksters en bestuur van het IIAV, redacteuren, medewerksters van Lover, t.g.v. de uitreiking van de Joke Smit prijs. © Schlaman, Mieke	Tijdens de pauze van het LOVER-debat 'Wie is er bang voor het f-woord? ', De Balie, Amsterdam, december 2000. © Liesbeth Sluiter
Omslag juryrapport

2002 - IIAV leerstoel Gender & Etniciteit

Aan de Universiteit Utrecht werd op instigatie van het IIAV een leerstoel ingesteld voor vijf jaar, met de specifieke leeropdracht de werking van gender en etniciteit te onderzoeken, en de maatschappelijke en culturele belemmeringen voor diversiteit te analyseren en te bekritiseren. Op 19 april 2002 werd dr. Gloria Wekker ingehuldigd als hoogleraar.

2003 - Teruggave geroofde archieven

In 1992 dook een deel van de oude verloren gewaande archieven van het IAV op in Moskou. Na ruim 10 jaar onderhandelen kreeg het IIAV de geroofde archieven eindelijk terug. Op 26 mei 2003 organiseerde het IIAV een feestelijke dag om de terugkomst van de archieven te vieren.
Zie schat.

	Op 13 mei 2003 kreeg het IIAV de in de 2e wereldoorlog geroofde archieven terug

Het IIAV anno 2005

Op 3 december 2005 is het 70 jaar geleden dat het IIAV werd opgericht. Het IIAV is de afgelopen 7 decennia uitgegroeid tot hét nationale expertisecentrum op het gebied van de positie van vrouwen. Ook internationaal gezien speelt het IIAV een belangrijke rol, vooral in het toegankelijk maken van informatie voor en over vrouwen via moderne informatie- en communicatietechnologie.

Voor meer informatie over (de geschiedenis) het IIAV kunt u ook terecht bij de informatiebalie via nummer 020 - 6650820