Dichteres, romanschrijfster en columniste Vrouwkje Tuinman gaf tijdens het IIAV debat over 90 jaar vrouwelijk leiderschap in de politiek, op woensdag 13 mei in het Nationaal Archief, met veel humor haar visie op vrouwelijk leiderschap.

Column Vrouwkje Tuinman “Vorige week woensdag probeerde ik voor ongeveer de honderdduizendste keer de afgelopen maanden een klaverblad bij Maarssen te nemen toen ik van rechts werd gesneden. Mijn rijleraar zuchtte en verklaarde plechtig dat vrouwen zich tegenwoordig ook al steeds meer lieten gelden.

Hij had het niet over zijn eigen vrouw, voor wie hij iedere avond kookt.

Hij had het niet over zijn dochter, waarvan hij hoopt dat ze de eerste vrouwelijke voetbalinternational wordt.

Hij had het al helemaal niet over mij. Toen de in dit geval rode Suzuki Swift mijn rijbaan kruiste was ik met van alles bezig – terugschakelen, richting aangeven, de motor niet uit laten vallen, de zijspiegel heel laten, netjes rechtop proberen te zitten, kijken of degene die achter me reed niet boos op me was – met van alles bezig kortom, maar niet met me laten gelden.

Vanaf september heb ik met enige pauzes erin in totaal zestig uur autorijles gehad. Daarvan heb ik er misschien vijf besteed aan het leren tegelijkertijd een machine te bedienen, verkeersregels te volgen en ook nog vooruit te komen. De andere vijfenvijftig gingen over wat in de rijlessenbranche besluitvaardigheid wordt genoemd.

Besluitvaardigheid betekent in de praktijk overwicht. Besluitvaardig rijden is uitstralen dat jij weet wat je doet, dat je weet waar je heen gaat, dat de rijstrook waar jij op rijdt van jou is en dat je je geen van die rechten af laat pakken door wie dan ook.

Van huis uit heb ik wat dat betreft geen slecht voorbeeld. Mijn moeder vindt dat vrouwen niet kunnen rijden. Dat zegt ze vooral vaak als ze zelf achter het stuur zit. Mijn moeder is iemand die zonder in paniek te raken het andere verkeer ophoudt omdat ze anders de straatnaamborden niet kan lezen. Die achteruit uit een parkeerplaats stormt zonder eerst tien minuten te wachten tot er geen verkeer aan komt. En die zonder morren bij een stoplicht zoveel optrekproblemen heeft dat daarna twintig mensen voor rood staan. Zelfs in de supermarkt zet ze haar wagentje dwars in het pad om ergens bij te kunnen, en dat alles onder het gevleugelde motto: Ze Wachten Maar.

Zij heeft zes keer rijexamen moeten doen.

Ik ben in december gezakt, omdat ik te weinig zelfvertrouwen uitstraalde.

Ik ben in januari gezakt, omdat ik te weinig mijn plek opeiste.

Ik ben vorige week pas weer begonnen met lessen. Er was niet veel veranderd.

Ik kon nog steeds autorijden – daar is iedereen het al een halfjaar over eens – maar ik kon het nog steeds maar beter niet doen. Of in elk geval niet zo lang ik me niet aanpaste aan de rest. Zeg maar die mensen die zonder het aan te kondigen van rijstrook wisselen. En de mensen die toeteren naar auto’s met de L van langzaam erop. Die met hun middelvingers en vuisten zwaaien. Het zijn inderdaad opvallend vaak vrouwen.

Ik ben ook een vrouw. Eentje die nog geen gelegenheid om te stemmen voorbij heeft laten gaan. Die haar inkomen volledig zelf verdient. Die gelooft in zelf het verschil maken, of dat nou is door als enige in de straat appelschillen in de groenbak te doen of door daadwerkelijk folders voor Milieudefensie te verspreiden. Ik ben al sinds mijn studietijd zelfstandig ondernemer. Ik heb nog nooit samengewoond. Kortom ik ben een leider, op kleine schaal, maar toch.

Maar de openbare weg is een grote schaal. Stel: ik rijd op een voorrangsweg. Het woord zegt het al: ik heb voorrang. Op zo’n beetje de hele wereld. Echter, van rechts zie ik een scooter aankomen. Als vrouw ben ik niet zo goed in schatten, maar toch schat ik dat de scooter, met twee jongens erop, waarvan er een zit te bellen, zeker zestig rijdt. En dat we zo’n beetje tegelijk op hetzelfde punt zullen arriveren, alleen zij vanaf de zijkant, zo ongeveer op de plek waar mijn rijinstructeur zit.

Er rijdt niemand achter me, dus ik doe iets heel geks. Ik denk: ga maar jongens, als jullie zo’n haast willen hebben, als jullie je dood willen rijden, prima, maar niet tegen mijn leswagen. Ik minder snelheid, de scooter scheurt voor me langs, iedereen blij, toch?

Niet iedereen blij. Dat mag dus niet, zegt mijn rijinstructeur. Ik heb voorrang, dus ik neem die. Ook in een mogelijk rampzalige situatie. Dat heet besluitvaardigheid.

Als ik met mijn auto uitstraal dat ik de baas ben op de weg, is de scooter daar zo van onder de indruk dat ie desnoods een andere route, door de sloot heen, neemt.

Leiderschap is dus zoiets als jezelf boven de rest plaatsen. Als vinden dat de wereld achter jou ophoudt.

De patstelling is dat als je mee wilt spelen, je op zijn minst moet acteren dat je er zo over denkt. In het verkeer hoeft dat maar een halfuurtje, gedurende je examen. In het echte leven ietsje langer.

Het viel mijn rijleraar op dat vrouwen zich steeds meer lieten gelden. Maar wat hem opviel, is dat ze cliché mannelijk gedrag beginnen te vertonen. Dat ze kleine Verdonkjes zijn in het verkeer, die met hun vuist slaan en voor zichzelf opkomen. Dat al die mannelijke Verdonkjes er al veel langer waren, zien we niet eens meer.

Afgelopen maandag zat ik weer eens in de auto. Naast mij zat een examinatrice. Achter haar nog eentje, want CBR-mensen worden zelf ook weer geëxamineerd. Zwetend onderging ik het klaverblad. Er was een staartje ochtendspits in de vorm van tientallen vrachtwagens met gierende banden die niet van zins waren mij ook op de weg te laten. Ik deed alsof ik in de dode hoek keek. Met mijn ogen half dicht gaf ik gas tot honderd, en schoof toen de rijbaan naast me op. Er gebeurde niks. Net zoals er verderop, in een woonwijk te Maarssen, niks gebeurde toen een mevrouw haar kind vooruit stuurde om te kijken of het al veilig was om over te steken. Ik raasde er zeer krap om heen, het kind schrok en ik zei koelbloedig: ‘Nou nou.’ De examinatrices begonnen een gesprek over de moeders van tegenwoordig.

Later biechtte ik mijn moeder op dat ik stiekem mijn rijbewijs had gehaald. Ze hoopt dat ik zo min mogelijk ga rijden, en als toch, dan heel voorzichtig.”