Home

Seksuele voorlichting

Sekstips. Nu staat het internet er vol mee! Toch is het nog maar kort geleden dat totale onwetendheid over seksualiteit het opvoedingsideaal voor kinderen was. Seks was verbonden aan het huwelijk en voortplanting. In handboeken voor seks kwam daar in Nederland pas na 1945 langzaam verandering in.

Geschiedenis van seksualiteit en seksuele voorlichting

Middeleeuwen: seks is natuurlijk, en niet iets intiems en persoonlijks.
Vanaf de zeventiende eeuw: seks is voor mannen en niet voor vrouwen, jongeren werden dom gehouden.
Eind negentiende eeuw: de eerste 'deskundigen' vonden dat ze iets moesten uitleggen, maar wilden vooral niet teveel vertellen. Het ging vooral over de negatieve kanten van het seksuele leven zoals ongewenste zwangerschappen, prostitutie en geslachtsziekten.
Begin twintigste eeuw: het seksuele leven als bron van geluk wordt belangrijker. Het huwelijk is ideaal, maar in de periode van onthouding daaraan voorafgaand moesten jongeren gesteund worden door voorlichting.
Jaren 20: seksualiteit werd gecultiveerd, er kwamen 'fatsoenlijke' huwelijksvoorlichtingsboeken op de markt. De boodschap dat seks geleerd moest worden, werd zowel met afschuw als met opluchting ontvangen.
Na de Tweede Wereldoorlog: seksuele voorlichting was nu vanzelfsprekend geworden. De nadruk kwam nu meer te liggen op het voorbereiden op relaties en de bijkomende gevoelens. De Amerikaanse onderzoeker Alfred Kinsey publiceerde enquêtes over het seksuele gedrag van mannen en vrouwen.
Jaren 60: de zogenaamde 'seksuele revolutie'. De vroegere stiekeme seks gebeurde nu open en bloot: 'vrije sex'. Tegelijk kwam de emancipatiestrijd van homoseksuelen. Praatgroepen ontstonden waarin ook over seksualiteit werd gesproken. William Masters en Virginia Johnson onderzochten het seksuele gedrag van mensen onder laboratoriumomstandigheden. Onderzoek 'Sex in Nederland'.
Jaren 70: 'seks om de seks' maakt plaats voor 'vrijen voor je plezier' en aandacht voor het eigen lichaam. Het Boston Women's Health Book Collective publiceerde 'Our bodies, Ourselves'. Shere Hite publiceerde 'The Hite report' waarin zij vrouwen interviewde over hun seksleven.
Jaren 80: het bedrijf Mail & Female wordt in Amsterdam opgericht, waar seksproducten zijn samengesteld vanuit een vrouwelijke visie op liefde en erotiek.
Jaren 90: de vrijheid in het seksuele leven heeft geleid tot grote verwarring. De grenzen worden beschreven in een boek over erotische etiquette.
Eenentwintigste eeuw: handboeken gaan vooral nog over seks met mannen. Het handboek 'Lesbische seks' bundelt alle informatie voor vrouwen die met meiden of vrouwen willen vrijen.

Handboeken voor seks binnen het huwelijk

Voor de opvoeders tot na 1945 was het erg moeilijk om de paringsdaad onder woorden te brengen. En dan vooral om te praten over het genot, de lust. In de voorlichtingsboeken vanaf circa 1900 zijn daarom veelal - soms minutieus - de fysieke seksuele handelingen beschreven. Geslachtsgemeenschap en bevruchting waren onlosmakelijk met elkaar verbonden en natuurlijk alleen binnen het huwelijk bespreekbaar. De boeken werden geschreven voor verloofden of jonggehuwden. Kinderen werden zo lang mogelijk onwetend gehouden of een beetje voor de gek gehouden over hun herkomst ('de ooievaar').

De woorden die gebruikt werden in die tijd: koketterie, zelfbevlekking, paringsdaad, geslachtshandeling.

Boeken over seks en voorlichting aan jongeren

Na 1945 was er minder weerstand tegen seksuele voorlichting. In de jaren vijftig begon men zich te realiseren dat deze manier van voorlichten kinderen angstig maakte en zich schuldig lieten voelen over seks. Dat kon anders. Voorlichtingsboeken begonnen langzaamaan te spreken over gevoelens. Maar uit het onderzoek 'Sex in Nederland' uit 1969 bleek dat een gedragsverandering veel minder voorkwam dan verwacht. Anticonceptie en seks buiten het huwelijk waren bijvoorbeeld nog niet algemeen aanvaard. Vanaf de jaren zeventig kregen jongeren steeds uitgebreidere voorlichting over wat ze met elkaar konden doen.

Termen in deze periode zijn onder andere: masturbatie, lul in kut = neuken, sex.

Voorlichting voor en over homoseksuelen

Homoseksualiteit als mogelijkheid komt in de seksuele opvoeding bijna niet voor. Na 1945 werden homoseksuelen wel genoemd in de voorlichtingsboeken, ook al vonden de schrijvers het ongewenst. Tot de jaren 60 werd homoseksualiteit gerekend tot de ziekten en afwijkingen. De auteur Henriet Karreman-Vermeer nam in 1957 afstand van dit soort opinies, maar over de seks zelf sprak zij niet. Vanaf de jaren 70 wordt het meer meegenomen in de opvoeding. Bijvoorbeeld als een klein onderdeel in boeken over lesbisch zijn. In 2007 verscheen een overzichtshandboek voor lesbische seks.

De, vaak negatieve, woorden die gebruikt werden zijn: homophiel, mati, schuurmeiden.

Boekentips

Alles wat je altijd al wilde weten over seks
Gevreesde vragen: geschiedenis van de seksuele opvoeding in Nederland
Het ontluiken van de sensuele vrouw: de kracht van erotische onschuld: wijze lessen van de Jade Godin
Het verlies van de onschuld: seksualiteit in Nederland
Het vrije blije vrijboek: seksuele voorlichting voor kinderen van +/- 8 tot +/- 13 jaar
Kama sutra: erotische kunst uit het oude India
Lesbische seks 101: 101 standjes der lesbische liefde
Opvattingen over seksuele opvoeding tussen 1945-1970
Seks is meer... dan recht op en neer
The lesbian Kama Sutra
Voor onszelf: vanuit vrouwen bekeken: lijf en seksualiteit

Online verder lezen

Aletta webspecial 'De Pil'
Nederlandse Vereniging voor Seksuele Hervorming (NVSH)
Rutgers WPF: kenniscentrum seksualiteit
Seksualiteit.nl: over relaties en seksualiteit voor jongeren, volwassenen en ouders
Seksuele vorming: lesmateriaal voor leerkrachten basis- en voortgezet onderwijs
Sense: informatie over seks, liefde en relaties voor jongeren
Sexwoordenboek
Shespot: erotiek vanuit de vrouwelijke beleving
Week van de Lentekriebels: over relaties en seksualiteit voor het basisonderwijs
Zoenen enzovoort: voor ouders en begeleiders van jongeren met een handicap

4.500 jaar handboeken over seks:

Huang Ti, ook bekend als de Gele Keizer, gaf de eerste handleiding uit 2600 jaar voor Christus
In de eerste drie eeuwen na Christus stelden Chinezen een aantal handboeken samen, zoals Yu Fang Mi Chueh ('De geheimen van de Jade kamer') en Yu Fang Chiu Yau ('De gids van de Jade kamer')
'Kama Sutra' samengesteld door een Brahmaanse priester in de vierde eeuw
'De kunst der liefde' van de zevende-eeuwse Chinese schrijver Ting Hsuan
'Een uiteenzetting over de kennis der coïtus' door de Arabische theoloog Jalal al Din al Siyuti
'De geurige tuin voor de heerlijkheid van de ziel' door de Tunesische Sjeik Al Nafwazi geschreven in de zestiende eeuw
'Studies van de psychologie van seks' door de Amerikaan Havelock Ellis uit 1896. Havelock Ellis is de 'grootvader' van de hedendaagse seksuologie

Citaten uit 'moderne' handboeken

1923

'Maar [..] iedere echtgenoot [moet] Verleider zijn, een verleider van zijn vrouw, telkens opnieuw. Dan zal hij, steeds weer geluk schenkend, blijvend geluk ervaren en zijn huwelijk zal een volkomen huwelijk zijn.'

Bron: Het volkomen huwelijk : een studie over de fysiologie en techniek

1928

'De voornaamste wet voor echtgenooten is: Denk er aan, dat iedere geslachtshandeling met liefde en takt voorbereid en gewonnen moet worden en dat geen coïtus ooit moet plaats hebben, tenzij de vrouw ’t ook verlangt en er physiek bevattelijk voor gemaakt is,’ en dat zij even goed als haar echtgenoot recht heeft op orgasme’.'

Bron: Blijvende liefde en toenadering in het huwelijk: verdere nieuwe bijdrage tot oplossing van het sexueele vraagstuk als vervolg op ‘Hij en Zij in het Huwelijk’

1957

Homo-philie is echter beslist iets anders. [..] Het karakter van de homophile jongen of meisje is heel anders. [..] Het is echter weer niet zo, dat als je een zeer sportief meisje ziet, dit altijd 'Lesbisch' (zo noemt men het van een meisje) is, of dat de jongen die vrouwelijk is, altijd homo-phiel zou zijn.'

Bron: Liefde begint bij veertien: seksuele voorlichting voor jongeren

1971

'Vanuit de ideologie van de seksuele revolutie met zijn bevrijde, alsmaar klaarkomende vrouwen en zijn groepssex, moest je sex kunnen hebben zonder schuldgevoel of angst, altijd en met iedereen, anders ben je een opgefokte trut. Zulke vervreemdende, onmenselijke verwachtingen zijn net zo destructief en vernederend als de Victoriaanse puriteinse moraal die we allemaal zo verontwaardigd verwerpen.'

Bron: Je lichaam, je leven: het lijf-boek voor vrouwen

1994

'In de jaren zestig, zeventig, de jaren van de seksuele revolutie, kon een vrouw eigenlijk geen ‘nee’ zeggen want dan was ze preuts.'

Bron: Bij jou of bij mij: erotische etiquette

2007

'Deze voelspriet wordt ook wel de gaydar genoemd: een radar voor gays. Je gaydar kun je scherpen door veel uit te gaan en de codes op het gebied van kleding en gedrag te leren kennen. Je hebt het natuurlijk niet altijd goed. Als je van een vrouw vermoed dat ze op vrouwen valt, kom je met gaydar vaak een heel eind, maar je kunt er ook flink naast zitten.'

Bron: Lesbische seks: een praktisch handboek

2011

'Seksuele voorlichting is een onderwerp waar meisjes over giebelen en waar jongens misschien wel stoer over doen. Sommigen denken misschien dat seksuele voorlichting alleen maar seks is, Maar voor mij, en misschien ook anderen, is het ook de liefde, hoe een relatie aan gaat en hoe die ook weer eindigt. Iedereen wordt hoe dan ook verliefd, ook al is het vroeg of laat. Iedereen maakt het mee, en je moet daar openlijk over kunnen praten. (Ook al is het nog zo spannend!!!) '

Bron: http://www.spreekbeurten.info/sv.html

2011: Seksualiteitsjaar

Iedereen is met het onderwerp bezig. Seks. Aletta laat daarom zien wat zij allemaal in haar collectie heeft op het gebied van seksualiteit. Erotiek is het tweede van vijf thema’s die dit jaar voor het voetlicht komen.
Lees meer

Home - Seksuele voorlichting

Seksuele voorlichting

Geschiedenis van seksualiteit en seksuele voorlichting

Middeleeuwen: seks is natuurlijk, en niet iets intiems en persoonlijks.

Vanaf de zeventiende eeuw: seks is voor mannen en niet voor vrouwen, jongeren werden dom gehouden.

Eind negentiende eeuw: de eerste 'deskundigen' vonden dat ze iets moesten uitleggen, maar wilden vooral niet teveel vertellen. Het ging vooral over de negatieve kanten van het seksuele leven zoals ongewenste zwangerschappen, prostitutie en geslachtsziekten.

Begin twintigste eeuw: het seksuele leven als bron van geluk wordt belangrijker. Het huwelijk is ideaal, maar in de periode van onthouding daaraan voorafgaand moesten jongeren gesteund worden door voorlichting.

Jaren 20: seksualiteit werd gecultiveerd, er kwamen 'fatsoenlijke' huwelijksvoorlichtingsboeken op de markt. De boodschap dat seks geleerd moest worden, werd zowel met afschuw als met opluchting ontvangen.

Na de Tweede Wereldoorlog: seksuele voorlichting was nu vanzelfsprekend geworden. De nadruk kwam nu meer te liggen op het voorbereiden op relaties en de bijkomende gevoelens. De Amerikaanse onderzoeker Alfred Kinsey publiceerde enquêtes over het seksuele gedrag van mannen en vrouwen.

Jaren 70: 'seks om de seks' maakt plaats voor 'vrijen voor je plezier' en aandacht voor het eigen lichaam. Het Boston Women's Health Book Collective publiceerde 'Our bodies, Ourselves'. Shere Hite publiceerde 'The Hite report' waarin zij vrouwen interviewde over hun seksleven.

Jaren 80: het bedrijf Mail & Female wordt in Amsterdam opgericht, waar seksproducten zijn samengesteld vanuit een vrouwelijke visie op liefde en erotiek.

Jaren 90: de vrijheid in het seksuele leven heeft geleid tot grote verwarring. De grenzen worden beschreven in een boek over erotische etiquette.

Eenentwintigste eeuw: handboeken gaan vooral nog over seks met mannen. Het handboek 'Lesbische seks' bundelt alle informatie voor vrouwen die met meiden of vrouwen willen vrijen.