Divers getooid

Iemands sociale, culturele of religieuze achtergrond speelt een grote rol in de manier waarop zij of hij zich kleedt. Dit geldt ook voor zijn of haar beroep of functie en de visie op mode en kleding van de persoon in kwestie. Hoofddeksels – in alle vormen, soorten en maten – maken hier onlosmakelijk deel van uit. Door te kijken naar de hoeden door de eeuwen heen herken je de diversiteit onder vrouwen in Nederland.

1950 Meisje met hoed  © Arbeiderspers Surinaams meisje met hoofdtooisel © Massoud  Memar
De Engelse dichter en politicus Joseph Addison (1672-1719) zei al:
"There is not so variable a thing in nature as a lady's head-dress."

1920 Portret © onbekend
Ontwikkeling van de mode, door de jaren heen

Het hoofddeksel hoort onlosmakelijk bij kleding. In de loop van de geschiedenis heeft de hoed zich ontwikkeld van bescherming tegen het weer en oorlogsgeweld tot een mode-uiting.


Portret Enschede 1987 © Gon Buurman



Functionele hoedjes

Hoeden op de werkvloer verdwijnen steeds meer uit beeld. De hoed als deel van het uniform laat zien dat de drager tot een bepaalde organisatie behoort of een bepaalde functie bekleedt. Maar ze kunnen ook gedragen worden uit hygiënisch oogpunt, zoals de koksmuts. Eén beroepsgroep is zijn hoed al lang kwijt: de Nederlandse postbode.

Religieuze hoofdbedekking

Binnen veel godsdiensten is het gebruikelijk dat vrouwen hun hoofd bedekken. Door de ontkerkelijking in de twintigste eeuw, verdween de bedekking van het hoofd van de Nederlandse vrouw. Ook al gaan binnen sommige protestantse gemeenschappen vrouwen nog steeds met hoed of hoofddoek ter kerke.

Portret Duivendrecht 1965 © Mark H DoumaBinnen de Islam en het Jodendom zijn er verschillende gebruiken, sommige stromingen houden zich aan kledingvoorschriften en andere niet.








Wist u dat?

Béguin Lambert le Bègue (‘de stotteraar’) stichtte in de dertiende eeuw in Luik een religieuze orde voor vrouwen, meestal rijke weduwen, die, huiverig voor op geld beluste heren, gingen samenwonen in een béguinage. Dat waren de begijnen. Om zich herkenbaar te maken droegen zij de béguin, een witte lap die dubbel werd gevouwen en vervolgens met de vouw naar beneden op het hoofd werd gelegd.
Citaat uit: Tien eeuwen kostuumgeschiedenis
Portret Den Haag 2004 © Mieke Schlaman

Cultuur of religie?

Klederdracht is méér dan alleen lichaamsbedekking. Naast het onderscheid in mannen- en vrouwenkledij, verschilt de dracht ook per streek, beroepsgroep en per geloof. Daarnaast is er sprake van verschil tussen daagse kleding en de zondagse dracht. Kortom, klederdracht is een uiting van identiteit van een bepaalde groep.


Portret Volendam © onbekend

Van kapje tot muts

Het hoofddeksel is een belangrijk onderdeel van de klederdracht en kent vele verschijningsvormen. Van ‘wit verpleegsterskapje’ op Walcheren tot grote kanten mutsen op Zuid-Beveland. Van oorijzer met kanten of batisten ‘hul’ in Scheveningen tot de knipmuts op de Noord-Veluwe. Langzamerhand verdwijnt de klederdracht uit beeld, op een tiental plaatsen en streken na.


Bijzondere gebeurtenissen

Op Prinsjesdag, de derde dinsdag in september, dragen de meeste vrouwen die het uitspreken van de troonrede bijwonen tegenwoordig een hoedje. Naar verluidt heeft Erica Terpstra in 1977 deze traditie in gang gezet, omdat het volgens haar zeggen "één grijze massa" in de Tweede Kamer was. De hoofddeksels bij deze gelegenheid zijn niet alleen een modieuze uiting, ze worden ook gebruikt om een statement te maken.

Cover boek 70 jaar Beatrix, de mooiste foto's © E van Dam



Wat Aletta graag wil weten

Opvallend bij alle hoofddeksels, en dat geldt zowel voor professionele als burgerkledij, is het onderscheid in sekse. Waarom draagt een politieagent een andere pet, dan een agente? Weet u het antwoord, dan horen we dat graag!
info@aletta.nu