Het vrouwenteken
Het vrouwenteken stond in de oudheid al bekend als symbool voor leven, liefde en seksualiteit. Later werd het teken in de wetenschap gebruikt om het vrouwelijk geslacht aan te duiden. De eerste moderne afbeeldingen van het vrouwenteken stammen uit die tijd. In het begin van de tweede feministische golf (eind jaren zestig, begin jaren zeventig) werd het vrouwenteken geïntroduceerd als symbool voor de vrouwenstrijd.
In 1991 verscheen het boek Feminist logos: a clip-art book, met daarin voorbeelden van het vrouwenteken om te gebruiken en aanwijzingen om het teken te veranderen voor bepaalde doelen. In de beeldcollectie van het IIAV kom je het vrouwenteken in vele variaties tegen op o.a. foto's, affiches en buttons.
Voorbeelden van de eerste moderne afbeeldingen:
Uit Groot Brittannië:
Grafiek uit het boek His and hers: an examination of masculinity and femininity. Dit is een van de eerste voorbeelden waarin het vrouwenteken als zodanig wordt gebruikt. (1971)
Het vrouwenteken werd gebruikt in het decor van Gay Sweatshop, een Britse theatergroep. Hier te zien tijdens een optreden in theater de Melkweg ter gelegenheid van het Vrouwenfestival (Amsterdam, 1978).
© Maja Pejic, Amsterdam
Uit de Verenigde Staten:
Het vrouwenteken was te zien bij de viering van het 50-jarig kiesrecht op 26 augustus 1970 in Los Angeles en op dezelfde dag in New York, waar zwarte en witte vrouwen streden voor de verbetering van vrouwenrechten.
In Los Angeles (foto links) en in New York(foto rechts):
Uit Nederland:
Bij het Artikel Mina is dol, maar zal zij dol blijven van Christine Meyling, (het Parool op 10 maart 1970) maakte Opland onderstaande tekening: een vrouw in harnas met op haar schild het mannenteken.
In november 1970 gaf Dolle Mina een krant uit: Dolle Mina Wat is dit voor een krant? Daarin was het Oud-Hollands vrouwen(ganzen)bord met vrouwentekens opgenomen. De naam van de ontwerper ontbreekt.
De werkstersbond van de gemeente Amsterdam WSBZ demonstreren voor verbetering van de arbeidsomstandigheden (Amsterdam 1977).© Eef Polter, Amsterdam
Door de VN:
1975 werd door de Verenigde Naties uitgeroepen tot het Internationaal Jaar van de Vrouw. Het daarvoor ontwikkelde logo - het vrouwenteken in een vredesduif - is uitgevoerd in allerlei voorwerpen: waaronder hangers, ringen, speldjes en buttons.
Tijdens de opening van de 4e VN-Wereldvrouwenconferentie in 1995 in Beijing vormden Chinese vrouwen samen het vrouwenteken. Dit teken wordt nog altijd gebruikt bij internationale vrouwenconferenties.
© Karin Oppelland, Rotterdam
In gebaren:
Tijdens de grote feministische acties in de jaren tachtig werd ook een ander teken gebruikt: het Yoni teken. Ook dit teken stamt uit de oudheid en had een occulte, geheime betekenis: een verwijzing naar vrouwelijke genitaliën. In de jaren tachtig toonden feministen dit gebaar als symbool voor vrouwelijke kracht.
© Bertien van Manen, Amsterdam.
Bronnen:
- The woman's dictionary of symbols and sacred objects, Barbara G. Walker, Harper & Row, San Francisco 1988
- Feminist logos: a clip-art book, International Women's Tribune Centre, New York 1991
- His and hers: an examination of masculinity and femininity, Joy Groombridge, uit de serie Connexions Penguin Education, Harmondsworth 1971
- Handbook of women's liberation, Joan Robins, Now Library Press, North Hollywood 1970
